Sáng kiến kinh nghiệm rèn kỹ năng tự phục vụ cho trẻ 24–36 tháng tuổi

1
UỶ BAN NHÂN DÂN PHƯỜNG ..........
TRƯỜNG MẦM NON ..........
-----🙞🙜🕮🙞🙜----
BẢN MÔ TẢ NỘI DUNG CƠ BẢN
CỦA SÁNG KIẾN
MỘT SỐ BIỆN PHÁP RÈN KỸ NĂNG TỰ PHỤC VỤ CHO TRẺ 24 – 36 THÁNG TUỔI TRONG TRƯỜNG MẦM NON
Họ và Tên : ..........
Chức vụ
:
Giáo viên
Đơn vị
:
Trường mầm non ..........
NĂM HỌC 2025 - 2026
Một số biện pháp rèn kỹ năng tự phục vụ cho trẻ 24-36 tháng tuổitrong trường mầm non

2
BẢN MÔ TẢ NỘI DUNG CƠ BẢN CỦA SÁNG KIẾN
Tên sáng kiến:“Một số biện pháp rèn kỹ năng tự phục vụ cho trẻ 24-36 tháng tuổi trong trường mầm non”.
Tác giả: ..........
I. THỰC TRẠNG
1. Các vấn đề tồn tại trước khi thực hiện biện pháp
a. Thuận lợi:
- Lớp học rộng rãi có đầy đủ các điều kiện chăm sóc giáo dục trẻ tốt, thoáng mát, đủ ánh sáng, đầy đủ đồ dùng phục vụ cho hoạt động học, hoạt động vệ sinh cá nhân của trẻ, công tác bán trú, trang thiết bị hiện đại như: máy vi tính, máy chiếu, loa, đài ...100% các lớp học đều có máy vi tính kết nối internet trực tiếp.
- Luôn được sự quan tâm hướng dẫn chỉ đạo của BGH nhà trường tạo điều kiện bồi dưỡng về chuyên môn và tổ chức các buổi kiến tập của trường. Đặc biệt chú trọng nâng cao các điều kiện về tài liệu chuyên môn cơ sở vật chất phục vụ cho công tác giáo dục theo hướng hiện đại, tạo điều kiện cho giáo viên an tâm sáng tạo và nâng cao trình độ chuyên môn.
- Chị em đồng nghiệp luôn quan tâm giúp đỡ và cùng trao đổi các phương pháp giảng dạy hay để cùng tiến bộ.
- Bản thân luôn tự trau dồi kiến thức, ham học hỏi để nâng cao trình độ.
- Đa số phụ huynh quan tâm ủng hộ cùng kết hợp với cô giáo trao đổi những vướng mắc của con em mình để cùng nhau tháo gỡ, giúp trẻ có được kết quả tốt nhất.
- Có nhiều chương trình giáo dục kỹ năng trên mạng và truyền hình.
- Trẻ ở lứa tuổi mầm non có đặc điểm tâm, sinh lý khá đặc biệt, trẻ mới ở chặng khởi đầu của quá trình nhận thức thế giới nên hầu hết trẻ học rất nhanh, ghi nhớ rất nhanh; trẻ còn rất nhạy bén trong việc bắt trước người lớn.
b. Khó khăn:
* Về cơ sở vật chất:
- Đồ dùng phục vụ việc giáo dục kỹ năng thực hành cuộc sống còn hạn chế - Tài liệu tham khảo còn hạn chế.
* Về phía trẻ
- Trẻ lứa tuổi nhà trẻ mới đi học, mới tiếp xúc với môi trường lớp học nên vẫn còn nhút nhát, trẻ còn nhỏ, nhận thức của trẻ còn hạn chế chưa có kĩ năng tự phục vụ bản thân, đặc biệt ngôn ngữ của trẻ vẫn chưa được phong phú, trẻ chưa tham gia học tập một cách tích cực và quấy khóc nhiều
- Nhận thức của trẻ ở độ tuổi này không đồng đều.
Một số biện pháp rèn kỹ năng tự phục vụ cho trẻ 24-36 tháng tuổitrong trường mầm non

3
- Trẻ 24-36 tháng tuổi còn rất yếu và non nớt.
* Về phía phụ huynh
Trong cuộc sống hiện đại ngày nay, nhiều gia đình nuông chiều con quá mức, khiến trẻ không có khả năng tự phục vụ dẫn đến trẻ lười biếng và thụ động, chỉ biết hưởng thụ, sau này trở thành người ích kỉ, vụng về, thiếu tự tin trong cuộc sống. Hoặc không tin vào khả năng của trẻ, trẻ muốn làm nhưng thấy trẻ làm nóng ngóng, chậm chạp thì tỏ ra khó chịu nên người lớn thường sốt ruột và làm thay trẻ, dẫn đến trẻ có sự bướng bỉnh dần dần ỷ lại, lười biếng thiếu tự tin. Do vậy mà trẻ chưa có kĩ năng sống, kĩ năng tự phục vụ.
- Đa số phụ huynh đều làm nông nghiệp, buôn bán, chưa quan tâm đến rèn kỹ năng sống cho trẻ mà chỉ quan tâm đến dạy kiến thức cho trẻ
- Đa số các cháu được cha mẹ cưng chiều quá mức, muốn gì được nấy còn làm hộ trẻ hoặc không muốn cho con mình làm việc gì khiến trẻ không có kĩ năng tự phục vụ như: tự xúc cơm ăn, đi vệ sinh, rửa mặt....
- Nhiều bậc phụ huynh chưa dành thời gian phối hợp với giáo viên trong việc rèn kĩ năng tự phục vụ cho trẻ.
- Một số phụ huynh lại chưa biết cách rèn kĩ năng cho trẻ dẫn đến kết quả đạt được không như mong đợi.
2. Lý do thực hiện sáng kiến
Trẻ em là niềm hạnh phúc của mỗi gia đình, là tương lai của dân tộc. “Trẻ em hôm nay, Thế giới ngày mai”. Trẻ em ở lứa tuổi mầm non là giai đoạn quan trọng nhất, các bé trong lứa tuổi này rất cần có kĩ năng sống cơ bản, đặc biệt kĩ năng tự phục vụ để làm tiền đề giúp trẻ có thể giải quyết những tình huống, nắm được kiến thức sống cơ bản để đủ sức gánh vác sự nghiệp đất nước trong tương lai với bao thách thức và cơ hội. Thời điểm này tất cả mọi việc của trẻ đều bắt đầu: Bắt đầu ăn, bắt đầu nói, bắt đầu nghe, nhìn, vận động bằng đôi chân, đôi tay của mình....Tất cả những cử chỉ đó đều làm nên những thói quen, kể cả thói tốt và thói xấu, muốn trẻ hình thành được thói quen tích cực cần phải thông qua trải nghiệm và thích nghi. Trẻ mầm non còn chưa có các kĩ năng làm một số việc tự phục vụ bản thân. Điều đó xuất phát từ chính tâm lý e ngại của cha mẹ với suy nghĩ trẻ còn nhỏ chưa thể làm được, sợ trẻ làm sai, sợ trẻ mệt hoặc không đủ kiên nhẫn để chờ đợi trẻ làm, dẫn tới việc người lớn đã làm hộ trẻ rất nhiều mà lẽ ra đó là việc của trẻ, điều đó khiến trẻ mất đi cơ hội trải nghiệm và khiến con càng ngày càng mất đi năng lực thích nghi. Trẻ chưa biết tự bảo vệ mình với những nguy hiểm luôn tiềm ẩn ở xung quanh, cũng như cách tự phục vụ bản thân trẻ một cách đúng đắn và đầy đủ. Để thực hiện tốt những mục tiêu cơ bản của mình thì ngành học mầm non phải không ngừng đổi mới và phát triển về
Một số biện pháp rèn kỹ năng tự phục vụ cho trẻ 24-36 tháng tuổitrong trường mầm non

4
mọi mặt: số lượng và chất lượng, cơ sở vật chất cũng như nội dung chăm sóc- giáo dục trẻ.
Giáo dục mầm non là mắt xích đầu tiên trong hệ thống giáo dục quốc dân. Trẻ mầm non là đối tượng cần được giáo dục các kĩ năng sống sớm nhất. Đối với trẻ mầm non, kĩ năng tự phục vụ có ý nghĩa vô cùng to lớn đối với chính cuộc đời đứa trẻ vì đây là giai đoạn nền móng vững chắc cho một nhân cách mới. Nó như tấm lá chắn bảo vệ và giúp trẻ có thể tự biết ăn, ngủ, học hành. Khi trẻ làm là trẻ đã lớn lên cả về thể chất và tâm hồn.
Kĩ năng tự phục vụ là một trong những kĩ năng đòi hỏi trẻ biết tự làm những công việc đơn giản liên quan tới trẻ trong sinh hoạt hàng ngày của trẻ như: tự xúc cơm ăn, cất dọn đồ chơi sau khi chơi, biết tự đi vệ sinh, cởi giày, dép….mà không cần sự trợ giúp của người lớn.
Giáo dục kỹ năng tự phục vụ cho trẻ ngay từ khi còn bé không những tạo cho trẻ khả năng tự phục vụ trong sinh hoạt hằng ngày mà còn là một trong những điều kiện quan trọng để hình thành sự tự tin, năng động, sáng tạo làm cơ sở hình thành kỹ năng sống sau này.
Thực tế tại lớp tôi cho thấy, trẻ 24-36 tháng tuổi mới đi học, mới tiếp xúc với môi trường lớp học nên vẫn còn nhút nhát, trẻ còn non yếu, quấy khóc, nhận thức của trẻ còn hạn chế chưa có kĩ năng tự phục vụ bản thân, chưa tự xúc ăn, chưa biết cất dép, cất đồ chơi, lấy cất gối… không biết thể hiện nhu cầu khi muốn đi vệ sinh. Do nhận thấy hoạt động này có ý nghĩa quan trọng đối với trẻ nên tôi đã trăn trở tìm biện pháp khắc phục thực trạng trên. Tôi đã chọn đề tài“Một số biện pháp rèn kỹ năng tự phục vụ cho trẻ 24-36 tháng tuổi trong trường mầm non”.
II. NỘI DUNG SÁNG KIẾN
1. Nghiên cứu, đề xuất các biện pháp cụ thể để giải quyết thực trạng nêu trên.
Trước những thuận lợi và khó khăn đã trình bày ở trên, để thực hiện tốt nhiệm vụ giáo dục trẻ nói chung và vấn đề rèn trẻ kỹ năng tự phục vụ nói riêng, ngay vào đầu năm học, tôi tiến hành khảo sát trẻ theo các tiêu chí của lớp mình để nắm bắt được tình hình của trẻ trong lớp.
Một số biện pháp rèn kỹ năng tự phục vụ cho trẻ 24-36 tháng tuổitrong trường mầm non

5
Bảng khảo sát thực trạng đầu năm
(Tổng số trẻ là: 22 trẻ)
STT
Tiêu chí khảo sát
Kết quả khảo sát đầu năm
Số trẻ đạt
Tỉ lệ %
Số trẻ chưa
đạt
Tỉ lệ %
1
Đi vệ sinh đúng nơi quy định
4/22
18%
18/22
82 %
2
Cách sử dụng đồ dùng để ăn, uống
3/22
14 %
19/22
86 %
3
Lấy và cất gối
5/22
23%
17/22
77%
4
Lấy, cất đồ chơi
4/22
18%
18/22
82%
5
Cách bê ghế
3/22
14%
19/22
86 %
6
Cởi và cất giầy dép
2/22
9%
20/22
91%
7
Lấy, cất ba lô
4/22
18%
18/22
82%
8
Cách xử lí khi ho
2/22
9%
20/22
91%
9
Chuyển hạt bằng tay, thìa, kẹp
5/22
23%
17/22
77%
10
Cách cài khuy áo, cúc bấm to
2/22
9%
20/22
91%
Từ thực trạng khảo sát trên, tôi thấy rằng các nội dung khảo sát có tỉ lệ trẻ đạt thấp, tỉ lệ trẻ không đạt còn nhiều. Do đó, tôi nhận thấy việc tìm ra các biện pháp để rèn kỹ năng tự phục vụ cho trẻ 24 - 36 tháng tuổi là vô cùng cần thiết cho sự phát triển toàn diện nhân cách của trẻ trong tương lai. Để có thể thực hiện được các kỹ năng tự phục vụ, ngoài việc bản thân trẻ phải nỗ lực, cố gắng và mạnh mẽ vươn lên, vượt qua thử thách thì còn cần đến sự giúp đỡ của giáo viên người trực tiếp đảm nhận vai trò nuôi dưỡng chăm sóc giáo dục trẻ.
Tôi đã nghiên cứu và đưa ra 5 biện pháp thực hiện, ứng dụng hiệu quả. Các biện pháp của tôi đưa ra sau một thời gian áp dụng đã giúp phụ huynh có cái nhìn mới về tầm quan trọng của việc dạy kỹ năng tự phục vụ cho trẻ ngay từ khi còn nhỏ và giúp cho trẻ có kĩ năng tự phục vụ tốt hơn, chủ động, tích cực thực hiện được một số kĩ năng như: Tự đi vệ sinh, tự xúc ăn, cất dép, tự cất balô, tự biết bỏ rác vào thùng...
Nội dung của các biện pháp:
Xuất phát từ đặc điểm chung của trường, lớp và tầm quan trọng của việc dạy kĩ năng tự phục vụ cho trẻ tôi đã đưa ra một số biện pháp sau:
Biện pháp 1: Xây dựng kế hoạch rèn luyện kỹ năng tự phục vụ cho trẻ 24 -36 tháng tuổi.
Biện pháp 2: Giáo dục trẻ có thói quen tự phục vụ ở mọi lúc, mọi nơi thông qua các hoạt động trong ngày
Một số biện pháp rèn kỹ năng tự phục vụ cho trẻ 24-36 tháng tuổitrong trường mầm non

6
Biện pháp 3: xây dựng môi trường lớp học thân thiện giáo dục dạy trẻ về kĩ năng sống, kĩ năng tự phục vụ
Biện pháp 4: Giáo dục kỹ năng tự phục vụ cho trẻ thông qua các buổi giao lưu, sự kiện tập thể
Biện pháp 5:Tuyên truyền, phối kết hợp với phụ huynhtrong việc giáo dục dạy trẻ kĩ năng tự phục vụ.
1.1. Biện pháp 1: Xây dựng kế hoạch rèn luyện kỹ năng tự phục vụ cho trẻ 24 -36 tháng tuổi.
* Tác dụng của biện pháp:
Nhiều kỹ năng sống có thể được dạy ngay từ tuổi Mầm non giúp trẻ em tạo dựng được nền tảng cơ bản trong suốt những năm thơ ấu của mình. Để trẻ Mầm non có kỹ năng sống tốt, chúng ta cần giúp các bé thành thục những kỹ năng nhỏ nhất.
Việc lập kế hoạch giáo dục kĩ năng tự phục vụ cho trẻ sẽ giúp giáo viên chủ động trong hoạt động giảng dạy của mình. Người giáo viên biết mình cần phải làm gì và có kế hoạch cụ thể thực hiện trong từng tháng để rèn kĩ năng tự phục vụ cho trẻ một cách có trình tự, có khoa học và thu được kết quả tốt nhất.
* Cách thực hiện biện pháp:
Trẻ 24 - 36 tháng tuổi ngôn ngữ còn hạn chế, trẻ thường nói lệch âm, vốn từ ít, chưa nắm vững ngữ pháp nên hoạt động chủ đạo trong giai đoạn này là hoạt động với đồ vật. Ở lứa tuổi này, sự cuốn hút chính vẫn là sự thích thú với các vật nhỏ bé.Bên cạnh việc nắm bắt tâm lý chung của lứa tuổi, giáo viên phải hiểu rõ từng trẻ của mình: hoàn cảnh gia đình, thói quen, tính cách, sở thích của trẻ... Kỹ năng sống của trẻ là cái phải tích lũy dần theo năm tháng, do đó đòi hỏi bố mẹ - cô giáo cần phải kiên trì, bền bỉ chứ không thể nóng vội ngày một ngày hai mà có được. Đây là việc hết sức quan trọng giúp giáo viên lập kế hoạch chung cho cả lớp mà vẫn đảm bảo yếu tố cá nhân của từng trẻ.
Dựa vào kế hoạch của trường, của khối và khả năng của trẻ trong lớp, tôi đã cùng giáo viên trong lớp lựa chọn ra danh sách một số kĩ năng mà trẻ lớp tôi có khả năng làm được như: Tự đi vệ sinh đúng nơi quy định, tự cất dọn đồ chơi sau khi chơi xong, tự xúc cơm ăn, lấy nước uống, lấy và cất gối đúng nơi qui định lấy cất ba lô, cởi và cất giầy dép…dưới sự hướng dẫn của cô. Từ đó xây dựng kế hoạch năm học, kế hoạch tháng, kế hoạch tuần của lớp mình.
Một số biện pháp rèn kỹ năng tự phục vụ cho trẻ 24-36 tháng tuổitrong trường mầm non

7
Bảng kế hoạch rèn kĩ năng tự phục vụ cho trẻ 24- 36 tháng tuổi
Thời gian
Kĩ năng
Nội dung thực hiện
Tháng 9
Đi vệ sinh đúng nơi quy định
- Tổ chức họp phụ huynh đầu năm đề cập vấn đề phụ huynh phối hợp thực hiện
- Rèn trẻ biết nơi đi vệ sinh, và biết nói với cô khi muốn đi vệ sinh.
- Giáo dục trẻ mọi lúc mọi nơi.
Tháng 10
Cách sử dụng đồ dùng để ăn, uống
Lấy và cất gối
- Rèn trẻ cầm thìa xúc ăn, lấy cất cốc khi uống nước.
- Giáo dục trẻ thông qua giờ ăn, giờ hoạt động góc
- Giáo dục trẻ trong giờ ngủ
Tháng 11
Lấy, cất đồ chơi
Cách bê ghế
- Giáo dục trẻ biết giữ gìn đồ dùng, đồ chơi, lấy và cất đúng nơi quy định - Giáo dục trong giờ hoạt động góc, hoạt động chiều.
- Hướng dẫn trẻ biết bê ghế bằng hai tay, và cất vào nơi quy định.
Tháng 12
Cởi và cất giầy dép Lấy, cất ba lô
- Giáo dục trẻ trong giờ đón, trả trẻ - Giáo dục trẻ mọi lúc mọi nơi.
Tháng1
Cách xử lí khi ho
- Dạy trẻ khi ho biết lấy tay cầm khăn che miệng.
- Giáo dục trẻ mọi lúc mọi nơi.
Tháng2
Chuyển hạt bằng thìa, kẹp.
- Cho trẻ tham gia chơi tập trong góc kỹ năng với các bài tập chuyển hạt bằng các cách khác nhau.
- Giáo dục trẻ thông qua hoạt động góc, hoạt động ăn.
Tháng 3
Trẻ biết cài khuy áo,
đóng cúc bấm to dưới sự hướng dẫn của cô giáo
- Rèn trẻ cài khuy áo, đóng cúc bấm bằng cách làm mẫu cho trẻ, giải thích và rèn luyện khi chơi trong góc kĩ năng qua các bộ dạ cài khuy áo.
- Giáo dục trẻ mọi lúc mọi nơi.
Tháng 4
Sử dụng thành thạo kĩ năng tự phục vụ: đi vệ
- Tiếp tục rèn các kĩ năng: đi vệ sinh, xúc cơm, lấy nước uống
Một số biện pháp rèn kỹ năng tự phục vụ cho trẻ 24-36 tháng tuổitrong trường mầm non

8

sinh, xúc cơm, lấy nước uống

Tháng 5
Sử dụng thành thạo kĩ năng tự phục vụ: lấy cất đồ dùng đồ chơi, cởi cất giày dép.
- Tiếp tục rèn các kĩ năng: cất đồ dùng đồ chơi, đi vệ sinh, giữ gìn vệ sinh nơi công cộng.
Đây là kế hoạch tôi đã xây dựng để lồng ghép giáo dục kĩ năng tự phục vụ cho trẻ trong các hoạt động giáo dục. Các kĩ năng được đưa vào áp dụng dạy trẻ từ dễ đến khó dần, từ đó hình thành cho trẻ những kĩ năng tự phục vụ cơ bản mà tối thiểu một đứa trẻ phải làm được.
* Kết quả thực hiện:
Có kế hoạch giáo dục kỹ năng sống phù hợp với trẻ 24- 36 tháng tuổi lớp tôi.
Có kế hoạch rõ ràng, cụ thể công việc được triển khai nhanh chóng, chính xác.
Cô chủ động trong quá trình chăm sóc, giáo dục trẻ trong lớp.
Từ các hoạt động hàng ngày, trẻ lĩnh hội được kiến thức cũng như kĩ năng để áp dụng vào chính bản thân mình khi muốn thực hiện một công việc đơn giản.
1.2. Biện pháp 2: Giáo dục trẻ có thói quen tự phục vụ ở mọi lúc, mọi nơi thông qua các hoạt động trong ngày
* Tác dụng của biện pháp:
Kĩ năng sống của trẻ không phải dạy một, hai giờ mà hình thành ngay được mà kỹ năng cần được trau dồi mọi lúc, mọi nơi. Nên việc rèn kĩ năng mọi lúc, mọi nơi sẽ tạo cơ hội cho trẻ được rèn luyện và có nhiều cơ hội để thực hành và trải nghiệm nhiều hơn, mang lại hiệu quả cao.
*Cách thực hiện biện pháp:
Như chúng ta đã biết: “Kĩ năng sống không phải là những gì quá cao siêu, phức tạp. Việc giáo dục kĩ năng sống cho trẻ em bao gồm những nội dung hết sức đơn giản, gần gũi với trẻ em, là những kiến thức tối thiểu để các con có thể tự lập”. Giáo dục kĩ năng sống là giáo dục cách sống tích cực, xây dựng những hành vi lành mạnh và thay đổi những hành vi, thói quen tiêu cực giúp trẻ có được những nhận thức, kiến thức, hành vi, thái độ và kĩ năng thích hợp.
Chính vì thế tôi đã đưa kĩ năng sống vào các hoạt động hàng ngày của trẻ: + Giáo dục kĩ năng cho trẻ thông qua giờ đón, trả trẻ
Trẻ mới đến trường thường chưa có thói quen tự cất và lấy đồ dùng cá nhân của mình như: Tự cất (lấy) cặp, cất giầy dép ... Một mặt là do trẻ chưa được rèn luyện, mặt khác do phụ huynh quá nuông chiều con cái dẫn đến trẻ
Một số biện pháp rèn kỹ năng tự phục vụ cho trẻ 24-36 tháng tuổitrong trường mầm non

9
luôn bị thụ động đa số trẻ khi đến lớp đã không tự cất đồ dùng cá nhân của mình vào tủ mà để bố mẹ phải cất hộ. Ngay từ đầu năm tôi đã lên kế hoạch và phối kết hợp với đồng nghiệp trong lớp rèn trẻ bằng mọi biện pháp như: Qui định nơi cất đồ của trẻ, dán ký hiệu để trẻ dễ nhận ra nơi để đồ dùng của mình, khi đến lớp xếp dép vào đúng ngăn tủ dưới cùng và kết hợp trao đổi với phụ huynh về nội dung hình thức rèn luyện các kĩ năng thói quen lao động cho trẻ trong các giờ đón, trả trẻ, khuyến khích động viên trẻ tự đi cất, lấy balô, giày dép của mình trước khi vào lớp và khi đi về nếu trẻ quên thì cô nhẹ nhàng nhắc nhở trẻ, dần dần trẻ đã hình thành được thói quen đó. Đến nay đa số trẻ lớp tôi đã có thói quen cất ba lô, cất dép đúng nơi quy định.
Khi đón, trả trẻ tôi và các đồng nghiệp còn giáo dục các con biết chào hỏi lễ phép với người lớn. Một số phụ huynh trao đổi với các cô rằng bố mẹ có dạy con chào hỏi người lớn nhưng khi ra ngoài, trẻ không tự giác chào mà phải cần đến sự nhắc nhở của người lớn thậm chí khi được nhắc trẻ cũng không chào. Điều đó rất dễ giải thích bởi vì trẻ chưa hình thành ý thức trong việc chào hỏi. Việc dạy cho trẻ một hành động ví dụ như việc chào hỏi người lớn, nói cảm ơn, cất đồ dùng đúng chỗ…không phải là một việc khó nhưng để trẻ tự nhận thức được những việc đó và tự thực hiện đó là điều không hề đơn giản và phải kiên trì rèn luyện qua thời gian dài mới có thể thành thói quen.
Chính vì vậy ngay khi nhận trẻ vào lớp, tôi và các đồng nghiệp trong lớp giáo dục các con biết chào hỏi lễ phép với người lớn. Khi phụ huynh đưa con đến lớp, tôi sẽ chào phụ huynh và trẻ trước sau đó nhắc trẻ khoanh tay chào ông, bà, bố, mẹ, chào cô giáo và cho trẻ tự đến tủ của mình tự cất ba lô, cất dép. Sự thống nhất và phối kết hợp giữa gia đình và nhà trường là yếu tố quyết định sự thành công trong giáo dục kĩ năng sống cũng như kĩ năng tự phục vụ cho trẻ.

Hình ảnh trẻ chào cô và gia đình trước khi vào lớp
Một số biện pháp rèn kỹ năng tự phục vụ cho trẻ 24-36 tháng tuổitrong trường mầm non

10

Hình ảnh trẻ cất ba lô, cất dép trước khi vào lớp
+ Giáo dục kỹ năng cho trẻ thông qua hoạt động vui chơi góc
Vui chơi là hoạt động chủ đạo của trẻ xuất phát từ nhu cầu muốn bắt chước, muốn làm người lớn, nhưng khả năng và sức lực của trẻ chưa đủ để làm người lớn do đó trẻ giải tỏa tâm lí khi được tái hiện lại những hiện tượng xảy ra trong môi trường sống gần gũi trẻ qua hình thức vui chơi trong góc.Thông qua vui chơi hình thành ở trẻ kỹ năng sử dụng đồ vật, đồ chơi từ đó chúng ta giáo dục cho trẻ kỹ năng tự phục vụ thông qua trò chơi một cách thuận lợi như: tự cất đồ dùng, đồ chơi vào đúng nơi quy định ... Thông qua trò chơi, trẻ được nhập vào vai chơi mà quên mất mình là trẻ con và trẻ tham gia vào xã hội người lớn theo cách riêng của mình. Trẻ tưởng tượng mình là người lớn và cũng đóng một cương vị xã hội như họ, Ví dụ: bế em, cho em ăn, cho em ngủ….do đó tính độc lập, tự chủ được thể hiện một cách rõ ràng nhất.
Ở lớp nhà trẻ của tôi các cháu được chơi các góc như: Góc thực hành cuộc sống, góc âm nhạc, góc bế em, góc bé chơi với hình và màu, góc kể chuyện, góc vận động, góc hoạt động với đồ vật. Tôi tiến hành lồng ghép giáo dục kỹ năng tự phục vụ vào vui chơi trong góc, qua đó trẻ được rèn luyện các kỹ năng tự phục vụ, giáo viên theo dõi quan sát lắng nghe để kịp thời sửa đổi cho trẻ những kỹ năng chưa tốt. Đồng thời giúp trẻ hình những kỹ năng cần thiết trong cuộc sống. Thông qua hoạt động vui chơi còn hình thành ở trẻ những chức năng tâm lý, những cơ sở ban đầu của nhân cách con người.
Ví dụ: Góc bế em tôi đã chuẩn bị các loại hạt gấc. tôi hướng dẫn, dạy trẻ kĩ năng cầm thìa xúc và bón cho búp bê. Trẻ say sưa hứng thú chơi. Qua đó tôi rèn được cho trẻ kĩ năng cầm thìa tốt. Sau một thời gian ngắn, trẻ biết tự cầm
Một số biện pháp rèn kỹ năng tự phục vụ cho trẻ 24-36 tháng tuổitrong trường mầm non

11
thìa xúc ăn, các con xúc ăn khá gọn gàng, kĩ năng của trẻ được tăng lên rất nhiều và đến nay 90% trẻ lớp tôi đã tự xúc.

Hình ảnh trẻ chơi xúc cho em búp bê ăn
Góc Hoạt động với đồ vật là góc chủ đạo của trẻ nhà trẻ: Cô chuẩn bị cho trẻ một số khối gỗ để trẻ thực hiện “xếp nhà” rèn luyện sự héo léo của đôi bàn tay.

Hình ảnh trẻ chơi hoạt động với đồ vật
- Góc thực hành cuộc sống: Chính là góc mà trẻ được thực hành những kĩ năng ứng dụng trong cuộc sống: xâu dây giày, xúc hột hạt, gắp quả bông. Tôi đã làm những bộ đồ dùng để cho trẻ luyện tập hàng ngày: xâu hoa, xúc hột hạt, cài khuy áo, đóng cúc bấm... Trong giờ hoạt động góc, trẻ luân phiên chơi với những đồ dùng này, qua đó rèn luyện vận động tinh cho trẻ cũng như củng cố
Một số biện pháp rèn kỹ năng tự phục vụ cho trẻ 24-36 tháng tuổitrong trường mầm non

12
một số kĩ năng tự phục vụ ứng dụng trong cuộc sống.

Hình ảnh trẻ chơi trong góc thực hành cuộc sống
+ Giáo dục kĩ năng thông qua hoạt động ngoài trời
Hoạt động ngoài trời giúp trẻ được tiếp xúc và trải nghiệm với môi trường, gần gũi với thiên nhiên thỏa mãn sự tò mò và muốn khám phá và giúp cho trẻ tự tin hơn.
Trước khi xuống hoạt động ngoài trời, trẻ sẽ tự lấy dép và đi xuống sân trường. Sau giờ hoạt động ngoài trời, trẻ cũng phải tự cất dép, xếp hàng chờ đến lượt rửa tay, lau mặt. Như vậy là kĩ năng tự phục vụ của trẻ lại được rèn luyện thêm.
Một số biện pháp rèn kỹ năng tự phục vụ cho trẻ 24-36 tháng tuổitrong trường mầm non

13

Hình ảnh trẻ hoạt động ngoài trời
+ Giáo dục kĩ năng thông qua sinh hoạt hàng ngày của trẻ
Sinh hoạt hàng ngày đa phần là những hoạt động lặp đi lặp lại, vì vậy trẻ được rèn luyện nhiều và thực hiện các công việc đó một cách dễ dàng vì đã thành nếp sinh hoạt. Ngoài ra, trong sinh hoạt trẻ cũng gặp phải những vấn đề mới nảy sinh, đó chính là những cơ hội quý để hình thành những kĩ năng sống mới.
Thông qua giờ ăn hàng ngày, trẻ có thể học được những kĩ năng mà cô đã dạy trẻ ngay từ ban đầu đó là trẻ biết tự mình lấy ghế ngồi vào bàn, mời cô và mời bạn cùng ăn cơm dưới sự hướng dẫn của cô, tôi đã động viên, hướng dẫn các con tự biết xúc ăn, những trẻ nào kĩ năng cầm thìa còn yếu tôi giúp đỡ trẻ và dần dần dạy trẻ biết tự xúc ăn ngoan, không rơi vãi. Tôi còn dạy trẻ khi cơm rơi vãi nhặt để vào khay và lau tay, khi ăn xong trẻ biết cất bát, cất thìa, xếp ghế của mình đúng nơi quy định và lấy nước uống.
Một số biện pháp rèn kỹ năng tự phục vụ cho trẻ 24-36 tháng tuổitrong trường mầm non

14

Hình ảnh trẻ tự xúc ăn
Thông qua giờ đi vệ sinh: Đầu năm, khi mới nhận lớp, lớp tôi chỉ, 4 trẻ biết thể hiện nhu cầu khi muốn đi vệ sinh. Nhưng khi được các cô hướng dẫn trẻ cách kéo quần, cách cởi quần và để vào nơi quy định, trẻ đã có kỹ năng biết tự kéo quần, bạn trai đứng vào chỗ quy định dành cho bạn trai, bạn gái ngồi lên bệ, một số bạn non tháng hơn chưa mạnh dạn ngồi lên bệ thì sẽ ngồi vào bô. Số trẻ biết tự đi vệ sinh khi có nhu cầu và khi được nhắc nhở đã tăng lên rõ rệt, lên đến 18 trẻ, giúp giảm áp lực trong công việc cho các cô và nhận được sự phản hồi tích cực từ phụ huynh.

Hình ảnh trẻ đi vệ sinh
Thông qua giờ ngủ của trẻ. Trước khi ngủ tôi hướng dẫn cho trẻ cởi những chiếc áo khoác, cất áo vào chỗ quy định, dạy trẻ kỹ năng tự phục vụ như lấy cất gối đúng nơi quy định.
Một số biện pháp rèn kỹ năng tự phục vụ cho trẻ 24-36 tháng tuổitrong trường mầm non

15

Hình ảnh giờ ngủ của trẻ
Thông qua họat động chiều giáo viên cũng có thể lồng ghép việc giáo dục kĩ năng sống cho trẻ. Đặc biệt là rèn kĩ năng vệ sinh, kĩ năng tự phục vụ cho trẻ.
Ví dụ: Để rèn cho trẻ kĩ năng cất dọn đồ chơi đúng nơi quy định thì vào các buổi chiều sau khi cho trẻ chơi tự do và trẻ sắp ra về, tôi hướng dẫn trẻ nhặt đồ chơi vào rổ và phân loại các đồ chơi, hướng dẫn trẻ mang cất đồ chơi vào các góc chơi theo sự hướng dẫn của cô

Hình ảnh trẻ cất đồ chơi trong hoạt động chiều + Giáo dục kĩ năng thông qua những câu chuyện, bài thơ.
Hàng ngày các cháu đến lớp với các nội dung hoạt động: giờ ăn, giờ ngủ, vệ sinh, học tập, vui chơi, giờ đón, giờ trả... mọi sinh hoạt đều là những hình thức để trẻ được rèn luyện. Đối với độ tuổi này để đưa các cháu vào nề nếp thói quen đâu phải là chuyện dễ và đơn giản. Thực tế các cháu còn rất bé, chưa có ý thức được như các anh chị lớn, điều này cũng là một thử thách cho cô giáo. Muốn tạo cho trẻ có được thói quen thường xuyên phải luôn nhẹ nhàng gần gũi
Một số biện pháp rèn kỹ năng tự phục vụ cho trẻ 24-36 tháng tuổitrong trường mầm non

16
và tình cảm với trẻ để uốn nắn trẻ hoặc thông qua bài hát, bài thơ, câu chuyện... trò chơi có nội dung nói về nề nếp thói quen.
Những vần, điệu của những bài thơ, hò, vè, đồng dao luôn giúp trẻ dễ nhớ, dễ thuộc và khắc sâu nội dung bài học, chính vì vậy tôi đã sưu tầm một số bài hò vè, đồng dao để giúp trẻ ghi nhớ và hình thành những kĩ năng sống. Biện pháp này đã giúp trẻ hứng thú hơn với các trò chơi, đồng thời các kĩ năng sống được cô giáo lồng ghép trong lời đồng dao một cách nhẹ nhàng mà sâu sắc. Như Bài thơ: “Giờ chơi; Giờ ăn” hay qua những tình tiết hấp dẫn của những câu chuyện như “Thỏ ngoan, đôi bạn tốt, chiếc ô của thỏ trắng, quả trứng…” cũng mang thông điệp giáo dục kỹ năng cho trẻ.

Hình ảnh trẻ nghe cô kể chuyện
+ Giáo dục kỹ năng sống mọi lúc mọi nơi khi ra ngoài trời
Ngoài việc giáo dục trẻ các kĩ năng sống, tôi đã giáo dục trẻ nâng cao tính tự giác, tự lập, tạo dựng trẻ tinh thần tập thể, biết quan tâm giúp đỡ những người xung quanh mọi lúc, mọi nơi. Đó có thể là những hành động nhỏ trẻ có thể hỗ trợ bạn bè trong giờ học, giờ hoạt động vui chơi, trong lớp cũng như ngoài trời.
Ở bất cứ giờ nào, đón trẻ hay trả trẻ giờ học hay giờ chơi. Khi thấy trẻ có hành vi không chuẩn mực hay trẻ thực hiện chưa đúng tôi lập tức sửa sai cho trẻ ngay hay khi có cơ hội để cho trẻ quan sát một hành vi đúng, thì tôi cũng luôn giúp trẻ ý thức hơn về hành vi đúng sai trong cuộc sống.
VD: Khi đang chơi dưới sân trường thấy vỏ kẹo, vỏ sữa tôi liền cho trẻ quan sát và hỏi: “Các con thấy vỏ kẹo vứt như thế đã đúng chưa? Nếu vỏ kẹo cứ
Một số biện pháp rèn kỹ năng tự phục vụ cho trẻ 24-36 tháng tuổitrong trường mầm non

17
vứt như thế thì sân trường sẽ như thế nào? Qua đó giáo dục trẻ không vứt rác dưới sân mà bỏ rác vào thùng rác đúng nơi quy định, sau đó tôi hướng dẫn trẻ đi nhặt vỏ kẹo và lá cây bỏ vào thùng rác, đây là hành động thực tế giúp trẻ ý thức được hành vi của mình.

Hình ảnh trẻ nhặt rác và vứt rác đúng nơi quy định khi ra ngoài trời Đối với trẻ mới vào lớp chưa quen kĩ năng tự phục vụ bản thân thì những trẻ đã được học trước sẽ trở thành người hướng dẫn cho bạn mới. Những lúc như vậy tôi và các cô cùng lớp luôn chú ý khen ngợi, động viên, khuyến khích trẻ. Vì thế mà trẻ luôn vui thích và cố gắng phát huy những kĩ năng tốt này. Trẻ học những kĩ năng sống, những trải nghiệm sẽ giúp trẻ thích ứng nhanh với môi trường xung quanh, phát triển tính nhanh nhẹn, khả năng tư duy, ý thức tự giác và tinh thần tập thể của trẻ.
* Kết quả thực hiện:
Thông qua mọi hoạt động trong ngày trẻ sẽ được rèn luyện thêm về các kỹ năng sống và có nhiều cơ hội được thực hành.
Những kỹ năng được thực hiện nhiều sẽ hình thành những kỹ năng thuần thục tạo bước đà cho tương lai sau này của trẻ.
Trẻ có kĩ năng tự phục vụ ngày càng tốt hơn. Bản thân trẻ mạnh dạn, tự tin hơn. Trẻ biết với hoạt động này trẻ phải làm gì, làm như thế nào khi tôi yêu cầu. Với một số kĩ năng đơn giản 90% - 95% trẻ đạt được các yêu cầu kĩ năng mà cô giáo yêu cầu.
1.3. Biện pháp 3: xây dựng môi trường lớp học thân thiện giáo dục dạy trẻ về kĩ năng sống, kĩ năng tự phục vụ
* Tác dụng của biện pháp:
Khiến trẻ chú ý vào các góc chơi đặc biệt là góc kĩ năng sống.
Một số biện pháp rèn kỹ năng tự phục vụ cho trẻ 24-36 tháng tuổitrong trường mầm non

18
Những hình ảnh, đồ dùng gợi mở có liên quan đến việc giáo dục kĩ năng khiến trẻ tò mò và thực hiện kĩ năng chính xác, chủ động hơn.
* Cách thực hiện biện pháp:
Trang trí lớp là một công việc không thể thiếu được trong các hoạt động ở trường mầm non. Đây là việc làm mang tính nghệ thuật đòi hỏi sự đầu tư về các nguyên vật liệu để làm ra các sản phẩm, cũng như cần phải có thời gian để sáng tạo ra ý tưởng để trang trí. Việc trang trí lớp đẹp, hấp dẫn, mang tính khoa học có ý nghĩa rất quan trọng đối với trẻ, nó sẽ khuấy động sự tò mò, thích khám phá của trẻ khi đến trường, để “Mỗi ngày đến trường là một ngày vui và hạnh phúc”. Trang trí phải linh hoạt, hấp dẫn và thay đổi nội dung theo từng chủ đề sự kiện. Là môi trường để trẻ vui chơi và học tập theo hướng mở, lôi cuốn trẻ tích cực hứng thú tham gia các hoạt động. Từ đó trẻ có cơ hội được tiếp xúc, trải nghiệm thực tế những kĩ năng cần dạy, trẻ sẽ ghi nhớ và đạt kết quả tốt.
Trong lớp, tôi dành một không gian riêng biệt rộng rãi để xây dựng góc “ Thực hành kỹ năng sống” cho trẻ. Tôi sắp xếp đồ dùng dụng cụ cho trẻ dễ lấy, dễ sử dụng.
Môi trường đa dạng, phong phú hấp dẫn sẽ gây hứng thú, kích thích trẻ hoạt động tích cực hơn và tạo ra kết quả hoạt động cao nhất, trẻ tham gia các hoạt động sôi nổi, nhất là các cháu nhút nhát đã mạnh dạn, tự tin hơn khi tham gia hoạt động giáo dục.
Trẻ học ngôn ngữ và các kỹ năng quan trọng cơ bản của cuộc sống thông qua tiếp nhận một cách vô thức từ môi trường xung quanh, do đó tạo ra một môi trường học tập tốt cho trẻ là ưu tiên số một của chương trình dạy trẻ kỹ năng tự phục vụ. “Môi trường” ở đây, không chỉ bao gồm vùng không gian mà trẻ sử dụng, nội thất phòng học, đồ chơi; mà còn là những giáo viên, nhân viên nhà trường và các trẻ khác mà trẻ được tiếp xúc hàng ngày. Do đó, cần chuẩn bị tất cả mọi thứ có thể để mang lại môi trường tốt nhất cho trẻ.
Ngay từ khi bắt đầu nhận lớp, tôi đã cùng các cô giáo trong lớp xây dựng môi trường lớp học đẹp, hấp dẫn, phù hợp với lứa tuổi của trẻ lớp mình phụ trách. Đặc biệt hơn tôi rất chú trọng đến góc thực hành cuộc sống. Từ góc chơi này, trẻ có thể áp dụng được tất cả các kĩ năng mà tôi đã xây dựng trong kế hoạch dạy trẻ kĩ năng tự phục vụ.
Một số biện pháp rèn kỹ năng tự phục vụ cho trẻ 24-36 tháng tuổitrong trường mầm non

19

Hình ảnh góc thực hành cuộc sống
Ngoài các đồ dùng được nhà trường cung cấp cho, tôi và đồng nghiệp đã tích cực tạo ra những đồ dùng tự tạo nhằm giúp trẻ có thể dễ dàng học tập và rèn các kỹ năng tự phục vụ. Một số đồ dùng tự tạo được treo lên tường, vừa để thu hút trẻ, vừa là các bài tập rèn kĩ năng tự phục vụ như đóng khuy, ghép tranh.

Hình ảnh các bài tập kỹ năng ghép tranh treo tường
Một số biện pháp rèn kỹ năng tự phục vụ cho trẻ 24-36 tháng tuổitrong trường mầm non

20
Tôi còn làm rất nhiều bộ sách vải sử dụng chất liệu vải dạ bền, màu sắc đẹp đưa ra những hình ảnh sống động giúp trẻ được rèn luyện các kỹ năng một cách dễ dàng, mỗi trang sách là một bài học riêng với trẻ thực hành các kỹ năng như: Cài khuy áo, đóng cúc bấm, buộc dây , ghép hình tạo thành bức tranh… Áp dụng phương pháp Montessori vào giáo dục kỹ năng tự phục vụ cho trẻ 24-26 tháng tuổi là hợp lý và cần thiết. Những bộ sách như thế này cũng chính là “bộ học cụ Montessori” của lớp. Do điều kiện nhà trường chưa thể trang bị các học cụ Montesssori chuẩn, nên tôi đã tìm tòi và làm ra những bộ học cụ như thế này. Chúng vẫn đảm bảo các nguyên tác như tính thẩm mỹ, khoa học, an toàn và hiệu quả với trẻ.
Ví dụ: Bộ cài khuy, Bộ đóng cúc bấm
Nguyên liệu: dạ, chỉ, khuy, cúc bấm
Cách làm: Tôi cắt dạ thành những cái áo, sau đó khâu đính khuy, khâu cúc bấm vào áo và các tấm vải cắt hình quả trẻ sẽ tự cài khuy và đóng cúc bấm vào áo khi trẻ chơi dưới sự hướng dẫn của cô.

Hình ảnh bộ cài khuy, đóng cúc bấm
Ví dụ: Bộ đóng cúc, ghép tranh
Nguyên liệu: dạ, chỉ, khuy bấm
Cách làm: Tôi cắt dạ thành những quyển sách, chiếc áo, sau đó khâu lại.. Khi trẻ chơi, trẻ sẽ tự mình cài khuy, ghép tranh như hình mẫu.
Một số biện pháp rèn kỹ năng tự phục vụ cho trẻ 24-36 tháng tuổitrong trường mầm non

21

Hình ảnh bộ ghép tranh
Ví dụ: Làm bộ luồn dây
Tôi dùng ống hút nhựa cắt gắn đính vào bìa theo các đường khác nhau cho trẻ luồn dây qua các lỗ của ống hút trên bảng bìa cứng. Qua đó giúp cho trẻ có hình thành kĩ năng khéo léo của đôi bàn tay, trẻ có kĩ năng vận động tinh mềm dẻo, khỏe khoắn hơn.

Hình ảnh bộ luồn dây
Qua sản phẩm tôi làm ra tôi thấy trẻ biết tự luồn dây giày, phát triển vận động tinh cho trẻ rất thiết thực, trẻ say sưa hứng thú chơi, qua đó còn dạy trẻ thêm về màu sắc, về hình... cho trẻ.
Một số biện pháp rèn kỹ năng tự phục vụ cho trẻ 24-36 tháng tuổitrong trường mầm non

22
* Kết quả thực hiện:
Với những đồ dùng, dụng cụ đẹp, nội dung đa dạng, phong phú đã thu hút được trẻ vào các góc chơi, trong quá trình trẻ chơi cũng đã thực hiện các bài học kỹ năng sống mà cô đã lập kế hoạch từ ban đầu một cách tích cực, chủ động. Từng ngày trẻ được chơi trẻ rèn luyện thêm kĩ năng khéo léo của đôi tay. Giờ đây trẻ lớp tôi có thể tự phục vụ bản thân như: tự xúc cơm, bê ghế, lấy nước uống...
1.4. Biện pháp 4: Giáo dục kỹ năng tự phục vụ cho trẻ thông qua các buổi giao lưu, sự kiện tập thể
* Tác dụng của biện pháp:
Giúp trẻ được học tập và thực hành những kĩ năng tự phục vụ trong môi trường đông người vào hoàn cảnh khác nhau từ đó giúp trẻ mạnh dạn tự tin hơn trong giao tiếp.
- Cách thực hiện của biện pháp:
Cho trẻ tham gia buổi giao lưu thể thao, buổi trải nghiệm: Cho trẻ tự lấy đồ dùng dụng cụ để chơi và tập theo tập thể, sau khi chơi xong biết cất đúng vào nơi quy định. Trẻ thực hiện theo các yêu cầu chung của hoạt động tập thể khi chơi.

Hình ảnh trẻ tham gia giao lưu thể thao
Một số biện pháp rèn kỹ năng tự phục vụ cho trẻ 24-36 tháng tuổitrong trường mầm non

23

Hình ảnh trẻ tham gia tiệc Buffet
Ví dụ: Đặc biệt là mỗi tháng nhà trường tổ chức một bữa tiệc buffet cho trẻ và có cả những buổi tổ chức tiệc butffet tập trung tại sân trường. Hoạt động này giúp trẻ được tự do thoải mái đi lấy những đồ mình thích để ăn, thể hiện kỹ năng đã học được và có cơ hội học từ các bạn khác.

Hình ảnh trẻ tham gia trải nghiệm gói bánh chưng cùng các bác phụ huynh
Một số biện pháp rèn kỹ năng tự phục vụ cho trẻ 24-36 tháng tuổitrong trường mầm non

24
* Kết quả đạt được:
Qua các sự kiện này trẻ lớp tôi mạnh dạn tự tin hơn rất nhiều trước những nơi đông người, kĩ năng tự phục vụ của trẻ cũng được củng cố hơn. Trẻ biết tự cất đồ khi tham gia chơi các trò chơi giao lưu thể thao, biết tự lấy và xúc đồ ăn mình thích. Trẻ biết nhặt đồ rơi vãi, rác, vỏ lá vào đúng nơi quy định…
1.5. Biện pháp 5: Tuyên truyền, phối kết hợp với phụ huynh trong việc giáo dục dạy trẻ kĩ năng tự phục vụ.
* Mục đích của biện pháp:
Tạo ra sự thống nhất về nội dung, phương pháp, biện pháp giáo dục kĩ năng sống mang lại hiệu quả cao, tạo sự liên kết chặt chẽ giữa gia đình và nhà trường.Thông qua trao đổi với phụ huynh, cô giáo có thể nắm bắt được tình hình của trẻ qua đó đánh giá một cách khách quan về trẻ từ đó có những biện pháp thích hợp với mỗi cá nhân trẻ.
* Cách thực hiện biện pháp:
Với phương châm “Trường học là nhà, nhà là trường học”thì việc phối kết hợp với các bậc phụ huynh là một trong những biện pháp rất cần thiết để giáo dục trẻ. Gia đình giáo dục tốt, trẻ sẽ có điểm xuất phát tốt và nề nếp tốt. Ngược lại, trẻ sẽ không có gì khi không được gia đình quan tâm giáo dục. Như vậy, xuất phát điểm của trẻ là chưa công bằng. Giáo dục kĩ năng sống trong nhà trường sẽ xóa đi rào cản đó. Vì vậy, Giáo viên và phụ huynh đều phải tiến hành giáo dục trẻ song song với nhau thông qua nhiều hình thức như trao đổi qua bảng tuyên truyền, họp phụ huynh đầu năm, trên zalo nhóm lớp, qua điện thoại và trao đổi trực tiếp. Trong buổi họp phụ huynh đầu năm tôi mạnh dạn trao đổi với phụ huynh về tầm quan trọng của giáo dục kỹ năng sống cho trẻ mầm non, để phụ huynh nhận thức rõ ý nghĩa vấn đề để cùng nhà trường giáo dục trẻ.
Tôi luôn gặp gỡ trao đổi với phụ huynh hằng ngày trong giờ đón trả trẻ về sự tiến bộ hay những hạn chế của trẻ để phụ huynh nắm bắt kịp thời và tiếp tục rèn luyện cho trẻ ở nhà. Đối với những trẻ mà giáo viên cần lưu ý hơn đó là trẻ có thể lực yếu, trẻ thụ động, trẻ hay nghịch thì tôi trực tiếp gặp gia đình của cháu trao đổi về thực trạng của cháu và cùng với gia đình có biện pháp giúp đỡ cho trẻ tốt hơn. Những cử chỉ và việc làm tốt của trẻ ở trường và ở gia đình tôi thường nêu ra và tuyên dương trẻ đó trước lớp để trẻ khác cùng học tập.
Tôi cũng thường xuyên trao đổi với phụ huynh về các biện pháp để con đạt hiệu quả như mong muốn, cha mẹ cũng cần phải hiểu nguyên nhân những hành vi sai phạm của con mình để từ đó có biện pháp giúp con nhận ra và sửa lỗi, để dần hình thành cho trẻ những kĩ năng cần thiết trong cuộc sống. Là giáo
Một số biện pháp rèn kỹ năng tự phục vụ cho trẻ 24-36 tháng tuổitrong trường mầm non

25
viên, phụ huynh phải bình tĩnh, lắng nghe tìm hiểu rõ vì sao trẻ như vậy, giải thích và tạo cơ hội cho trẻ sửa ngay.
Phụ huynh cũng phải thường xuyên trao đổi trò chuyện với trẻ để trẻ phát triển ngôn ngữ, khả năng giao tiếp tình cảm, giúp trẻ có sự tự tin trong mọi lĩnh vực bằng cách động viên khích lệ những sở thích của trẻ.

Hình ảnh phản hồi của phụ huynh
Bên cạnh việc trao đổi với phụ huynh hằng ngày, tôi cũng thường xuyên lên mạng, tìm qua sách báo các bài về mối liên hệ giữa cô giáo với học sinh, giữa cha mẹ với con để cho con phát triển toàn diện.
Ví dụ: Cha mẹ có thể làm gì giúp con phát triển toàn diện
“Thứ nhất: Hãy dạy con tự phục vụ bản thân: Tự ăn, tự lấy nước uống, tự cất đồ chơi…
Thứ hai: Dạy con kỹ năng tự bảo vệ bản thân: Biết phân biệt nguy hiểm, biết tránh xa những nơi nguy hiểm, tránh các vật sắc nhọn, nguy hiểm.
Thứ ba: Dạy con kỹ năng tự lập (kỹ năng sốngđơn lẻ)
Dạy con biết tự đứng lên khi ngã, biết phân biệt những đồ ăn nào có thể ăn, biết tự cất đồ dùng cá nhân…
Một số biện pháp rèn kỹ năng tự phục vụ cho trẻ 24-36 tháng tuổitrong trường mầm non

26
Thứ tư: Dạy con kỹ năng giao tiếp giúp trẻ biết thể hiện nhu cầu khi muốn đi vệ sinh
Thứ năm: Dạy con sự tự tin để giúp con biết mình là ai
Tôi còn tìm tòi các bài tập về kỹ năng cho trẻ 24-36 tháng tuổi và chia sẻ với phụ huynh như:
Nhặt phân loại hạt:
Mẹ chuẩn bị một đĩa các loại hạt lẫn nhau và yêu cầu con nhặt riêng từng loại hạt theo yêu cầu của mẹ.
Lưu ý: Với trẻ ở giai đoan 2 tuổi -2,5 tuổi thường rất hiếu động, bạn rất khó để yêu cầu con ngồi một chỗ và làm theo yêu cẩu của mẹ. Tuy nhiên, mẹ cần linh động, ví dụ nhằm mục đích luyện tay và mắt cho con với việc sử dụng hai đầu ngón tay để nhặt hạt đậu mẹ có thể cố tình để rơi vài hạt đậu trên bàn và nói con tìm giúp mẹ bỏ vào đúng đĩa đựng loại hạt đó với. Hay có một số trẻ còn đổ hạt đậu lộn xộn rơi ra ngoài hay nền nhà. Mẹ đừng vội vã mắng trẻ, mà hãy nghĩ rằng là một cơ hội tốt để hai mẹ con nhặt hạt đậu bỏ lại chỗ cũ. Vẫn đạt được mục đích là luyện khả năng phối hợp tay mắt, tính tập trung và còn có tinh thần giúp đỡ mẹ.

Hình ảnh trẻ nhặt phân loại hạt ở nhà
Lấy một cái khay, đổ gạo và hat đậu trộn lẫn cho vào khay, yêu cầu trẻ nhặt phân loại để riêng từng loại hạt.
Lưu ý: Với những trẻ hiếu động, mẹ có thể sáng tạo bằng cách hai mẹ con cùng chơi trò nấu ăn, mẹ lấy đậu và gạo, tự trẻ sẽ biết cách dùng thìa xúc sang * Kết quả thực hiện:
Phụ huynh nhiệt tình phối hợp với giáo viên và nhà trường và đã có sự
Một số biện pháp rèn kỹ năng tự phục vụ cho trẻ 24-36 tháng tuổitrong trường mầm non

27
đồng nhất giữa nhà trường và gia đình.
Từ đó, trẻ được rèn luyện kĩ năng một cách có hệ thống, nhất quán.
* Mối liên hệ giữa các biện pháp:
Tất cả 5 biện pháp tôi đã trình bày trên đều có mối quan hệ chặt chẽ với nhau. Trong quá trình giáo dục kĩ năng tự phục vụ cho trẻ, giáo viên và phụ huynh cần phối hợp các biện pháp để tác động đến trẻ bằng nhiều cách thức và phương tiện khác nhau, phải linh hoạt, mềm dẻo phủ hợp với đặc điểm của trẻ để trẻ luôn được hoạt động tích cực trong trạng thái không bị gò ép mà phải thoải mái vui vẻ.
2. Đối chứng, so sánh kết quả trước và sau khi thực hiện:
Sau gần một năm học ứng dụng các biện pháp trên, tôi đã tiến hành khảo sát trên trẻ và thu được kết quả so sánh đối chứng giữa 2 giai đoạn tháng 9/2025 và tháng 03/2026 như sau: (Khảo sát 22 trẻ lớp NT D1)
Bảng đối chứng, so sánh kết quả trước và sau khi thực hiện đề tài
STT
Tiêu chí khảo sát
Thời
điểm
khảo sát
Kết quả
Số trẻ đạt (tỷ lệ %)
So sánh
Số trẻ chưa đạt (tỷ lệ %)
So
sánh
Số trẻ
Tỷ
lệ %
Số
trẻ
Tỷ lệ %

1
Đi vệ sinh đúng nơi quy định
Đầu năm
4/22
18%
Tăng73%
18/22
82 %
Giảm 73%
Cuối năm
20/22
91%
2/22
9%
2
Cách sử dụng đồ dùng để ăn, uống
Đầu năm
3/22
14 %
Tăng77%
19/22
86 %
Giảm 77%
Cuối năm
20/22
91%
2/22
9%
3
Lấy và cất gối
Đầu năm
5/22
23%
Tăng63%
17/22
77%
Giảm 63%
Cuối năm
19/22
86%
3/22
14%
4

Lấy,
cất
đồ
chơi
Đầu năm
4/22
18%
Tăng68%
18/22
82%
Giảm 63%
Cuối năm
19/22
86%
3/22
19%
5
Cách bê ghế
Đầu năm
3/22
14%
Tăng81%
19/22
86 %
Giảm 81,5%
Cuối năm
21/22
95%
1/22
4,5%
6
Cởi và cất giầy dép
Đầu năm
2/22
9%
Tăng73%
20/22
91%
Giảm 73%
Cuối năm
18/22
82%
4/22
18%
7
Lấy, cất ba lô
Đầu năm
4/22
18%
Tăng77%
18/22
82%
Giảm 77,5%
Cuối năm
21/22
95%
1/22
4,5%
8
Cách xử lí khi ho
Đầu năm
2/22
9%
Tăng73%
20/22
91%
Giảm 73%
Cuối năm
18/22
82%
4/22
18%
Một số biện pháp rèn kỹ năng tự phục vụ cho trẻ 24-36 tháng tuổitrong trường mầm non

28
9
Chuyển hạt bằng tay, thìa, kẹp
Đầu năm
5/22
23%
Tăng68%
17/22
77%
Giảm 68%
Cuối năm
20/22
91%
2/22
9%
10
Cách cài khuy áo, cúc bấm to
Đầu năm
2/22
9%
Tăng73%
20/22
91%
Giảm 73%
Cuối năm
18/22
82%
4
18%
Qua bảng đối chứng, so sánh trên cho thấy kết quả của trẻ trước khi thực hiện các biện phápvà sau khi áp dụng “Một số biện pháp rèn kỹ năng tự phục vụ cho trẻ 24 - 36 tháng tuổi trong trường mầm non” trong cả năm học, tôi thấy có những chuyển biến rõ rệt trên trẻ.
III. HIỆU QUẢ MANG LẠI:
Sau khi áp dụng các biện pháp nêu trên, đã mang lại hiệu quả như sau: 1. Hiệu quả về kinh tế
- Tiết kiệm được nguồn kinh phí đáng kể từ sử dụng nguyên liệu để làm đồ dùng, đồ chơi tự tạo.
- Bên cạnh đó, việc giáo viên chia sẻ kinh nghiệm và học hỏi lẫn nhau trong quá trình triển khai dự án giúp giảm bớt chi phí đào tạo ngoại khóa.
- Sáng kiến này còn giúp nâng cao chất lượng giáo dục, từ đó thu hút được sự quan tâm của phụ huynh đồng thời tạo điều kiện để nhận được sự hỗ trợ từ cộng đồng và các nhà tài trợ.
2. Hiệu quả về xã hội
* Đối với giáo viên:
- Giáo viên có kinh nghiệm trong việc lựa chọn và dạy các kĩ năng tự phục vụ phù hợp với lứa tuổi và nhận thức của trẻ.
- Tổ chức các hoạt động rèn kĩ năng sống cho trẻ ở mọi lúc mọi nơi, linh hoạt trong các hình thức tổ chức đạt hiệu quả.
- Tạo mọi điều kiện tốt nhất, gần gũi với trẻ và trao đổi với phụ huynh để phát triển các kĩ năng tự phục vụ cho trẻ.
- Bản thân tôi thường xuyên tham khảo các tài liệu chuyên sâu, các giáo trình “ Kỹ năng tự phục vụ”
- Bản thân phải nắm vững kiến thức giáo dục dạy kỹ năng tự phục vụ cho trẻ theo phương pháp đổi mới. Từ đó phát huy tính tích cực của trẻ trong hoạt động, tổ chức các hoạt động sáng tạo, không áp đặt trẻ.
- Cô linh hoạt sáng tạo và biết tận dụng mọi cơ hội tìm ra những biện pháp hữu hiệu nhất để sửa sai cho trẻ, giúp trẻ dể nhớ.
- Tranh thủ sự quan tâm của phụ huynh giáo viên trao đổi tìm ra biện pháp để rèn luyện lúc ớ nhà cũng như ở trường.
Một số biện pháp rèn kỹ năng tự phục vụ cho trẻ 24-36 tháng tuổitrong trường mầm non

29
- Giáo viên phải thực sự tâm huyết với trường lớp, luôn coi học sinh như con mình. Từ đó thực hiện tổ chức nhiều hoạt động tạo mọi cơ hội để trẻ hình thành kỹ năng tự phục vụ.
- Giáo viên phải kết hợp chặt chẽ với phụ huynh, tạo uy tín và tiềm năng đối với phụ huynh và đối với trẻ. Động viên khích lệ trẻ kịp thời, nêu gương, đánh giá kết quả tự phục vụ của trẻ, khuyến khích trẻ phát huy kỹ năng tự phục vụ. Người lớn tránh làm thay trẻ, nên giao việc cho trẻ tạo cơ hội cho trẻ chủ động hoạt động, để trẻ có trách nhiệm với nhiệm vụ được giao. Cần đặt niềm tin vào trẻ giúp trẻ tự tin vào khả năng của mình.
- Giáo viên phải nắm vững đặc điểm tâm sinh lý của từng lứa tuổi và từng cá nhân trẻ để có biện pháp giáo dục cho phù hợp. Trong khi thực hiện dạy trẻ không nôn nóng, không sợ mất thời gian mà cần phải kiên trì, liên tục và thường xuyên.
- Giáo viên sử dụng linh hoạt và phối kết hợp chặt chẽ giữa các biện pháp.
* Đối với trẻ:
- Trẻ đã tự tin hơn rất nhiều.Trẻ tích cực tham gia các hoạt động.
- Trẻ đã có nhiều kĩ năng tự phục vụ như :Xúc cơm, uống nước, tự cất ba lô, tự cất dép, tự bê ghế, tự cất đồ chơi…
- Tạo sự cân bằng giữa sức khỏe và trí tuệ cho trẻ.
- Trẻ tự lập và nhanh nhẹn hơn trong mọi hoạt động.
* Đối với cha mẹ học sinh:
- Mối quan hệ giữa cha mẹ và các con tốt hơn, cha mẹ chủ động dạy cho các con các kĩ năng tại nhà để trẻ có tính tự lập và tự tin hơn. Nhiều bậc phụ huynh đã thể hiện sự hài lòng về cách dạy của các cô và nhận thức của con mình.
- Các bậc cha mẹ đã có thói quen lắng nghe trẻ nói, hiểu về những gì trẻ đang suy nghĩ và mong muốn, cha mẹ đã biết thể hiện sự quan tâm đúng mực. Liên kết, phối hợp chặt chẽ với cô giáo trong việc dạy trẻ các kỹ năng sống, thường xuyên trao đổi với giáo viên bằng nhiều hình thức trực tiếp, gián tiếp hoặc thông qua bảng thông tin dành cho cha mẹ, bảng đánh giá trẻ ở lớp.
- Cha mẹ đã hoàn toàn tin tưởng vào kết quả giáo dục của nhà trường, tỏ thái độ thân thiện với cô luôn ủng hộ những kế hoạch, hoạt động của lớp, của trường.
IV. Đánh giá phạm vi ảnh hưởng của sáng kiến:
Sáng kiến với các biện pháp đưa ra đều cần thiết, vì góp phần không nhỏ vào việc nâng cao chất lượng giáo dục kỹ năng sống nhằm phát triển toàn diện cho trẻ, đã được bản thân áp dụng vào thực tế và rất khả thi tại lớp Nhà trẻ D1 -
Một số biện pháp rèn kỹ năng tự phục vụ cho trẻ 24-36 tháng tuổitrong trường mầm non

30
Trường mầm non .......... và cũng được các cô giáo trong khối Nhà trẻ áp dụng và thu được kết quả khả quan. Các biện pháp trong sáng kiến dễ thực hiện nên cũng có thể áp dụng rộng rãi trong tất cả các trường mầm non (nếu được phổ biến.)
Giáo dục kỹ năng sống, kỹ năng tự phục vụ cho trẻ chính là giúp trẻ trở thành con người mới, năng động, sáng tạo, tự lập ngay từ khi còn nhỏ. Giúp trẻ có được những kinh nghiệm trong cuộc sống, biết được những điều nên làm và không nên làm; giúp trẻ tự tin, chủ động và biết cách ứng xử trong cuộc sống hàng ngày, khơi gợi khả năng tư duy sáng tạo của trẻ. Đặt nền tảng để trẻ trở thành người có trách nhiệm và có tự chủ trong hơn cuộc sống của bản thân mình.
Tôi xin cam đoan đây là sáng kiến kinh nghiệm của mình viết, không sao chép nội dung của người khác.\
Tôi xin chân thành cảm ơn!
XÁC NHẬN CỦA ĐƠN VỊ .........., ngày 31 tháng 03 năm 2026
HIỆU TRƯỞNG Người viết

Một số biện pháp rèn kỹ năng tự phục vụ cho trẻ 24-36 tháng tuổitrong trường mầm non

31
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Giáo trình giáo dục giá trị sống và kĩ năng sống cho trẻ mầm non
2. Hướng dẫn kĩ năng tự phục cho trẻ mầm non
3. Hướng dẫn dạy các kĩ năng tự bảo vệ bản thân trong các tình huống nguy hiểm 5. Cẩm nang kĩ năng khi ăn uống
6. Tạp chí GDMN- BGD và ĐT
7. Tham khảo tài liệu trên Internet
8. Hướng dẫn thực hiện chương trình giáo dục mầm non mới- Nhà xuất bản giáo dục
9. Hướng dẫn tổ chức thực hiện các hoạt động giáo dục trong trường mầm non theo chủ đề đối với trẻ 24 - 36 tháng tuổi. - Nhà xuất bản giáo dục Việt Nam - Lê Thu Hương (Chủ biên).

Một số biện pháp rèn kỹ năng tự phục vụ cho trẻ 24-36 tháng tuổitrong trường mầm non

MỤC LỤC
I. THỰC TRẠNG ................................................................................................ 2 1. Các vấn đề tồn tại trước khi thực hiện biện pháp.............................................. 2 a. Thuận lợi: .................................................................................................... 2 b. Khó khăn: .................................................................................................... 2 2. Lý do thực hiện sáng kiến ................................................................................. 3 II. NỘI DUNG SÁNG KIẾN .............................................................................. 4 1. Nghiên cứu, đề xuất các biện pháp cụ thể để giải quyết thực trạng nêu trên. .. 4 1.1. Biện pháp 1: Xây dựng kế hoạch rèn luyện kỹ năng tự phục vụ cho trẻ 24 -36 tháng tuổi. ............................................................................................ 6 1.2. Biện pháp 2: Giáo dục trẻ có thói quen tự phục vụ ở mọi lúc, mọi nơi thông qua các hoạt động trong ngày .............................................................. 8 1.3. Biện pháp 3: xây dựng môi trường lớp học thân thiện giáo dục dạy trẻ về kĩ năng sống, kĩ năng tự phục vụ .............................................................. 17 1.4. Biện pháp 4: Giáo dục kỹ năng tự phục vụ cho trẻ thông qua các buổi giao lưu, sự kiện tập thể ................................................................................ 22 1.5. Biện pháp 5: Tuyên truyền, phối kết hợp với phụ huynh trong việc giáo dục dạy trẻ kĩ năng tự phục vụ. ..................................................................... 24 2. Đối chứng, so sánh kết quả trước và sau khi thực hiện: ................................... 27 III. HIỆU QUẢ MANG LẠI: ........................................................................... 28 1. Hiệu quả về kinh tế .......................................................................................... 28 2. Hiệu quả về xã hội ........................................................................................... 28 IV. Đánh giá phạm vi ảnh hưởng của sáng kiến: ........................................... 29 TÀI LIỆU THAM KHẢO ................................................................................ 31